AR, VR, XR, MR - co to wszystko oznacza?

Czym jest rzeczywistość? Odpowiedź na to pytanie nurtowała filozofów już w Starożytności. Powstało wiele różnych koncepcji na ten temat. Również fizycy nie mają na jednoznacznej odpowiedzi. Czy żyjemy w trzech wymiarach czy w kilkudziesięciu? Czy istnieją równoległe światy, w których reprezentacja Polski kolejny już raz zdobyła Puchar Świata? A może takie, w których grawitacja jest zbyt słaba, żeby mogły powstać gwiazdy? Nawet psychologowie rozróżniają odmienne stany świadomości - od snu przez narkotyczne wizje, aż po ekstazy religijne.

Nie może dziwić zatem fakt, iż coś niby tak prostego jak wygenerowana przez komputer sztuczna rzeczywistość również występuje w postaci wielu różnych koncepcji. A te z kolei często tworzą enigmatyczne dwuliterowe skróty (przy czym druga litera to zwykle "R"). Przyjrzyjmy się zatem najpopularniejszym rodzajom wygenerowanych komputerowo rzeczywistości:

• RR (Real Reality) - jest to po prostu świat jaki postrzegamy bez wsparcia technologii (tzw. prawdziwy świat). Termin ten został wymyślony jako przeciwieństwo wszelkich opisanych poniżej odmian sztucznej rzeczywistości.

• VR (Virtual Reality) - wirtualna rzeczywistość przesłania całkowicie prawdziwy świat. Zadaniem tej technologii jest przekonać jak najwięcej zmysłów człowieka o tym, że znajduje się on w sztucznym świecie. W skład sprzętu VR wchodzą zwykle hełmy HMD (z ang. head mounted display) choć można ją uzyskać również za pomocą technologii CAVE będącej pokojem, w którym na ścianach wyświetlany jest obraz 3D, a użytkownik nosi znane z kina okulary 3D. Technologia VR dla lepszego efektu może być wsparta również przez specjalne bieżnie, dzięki którym można chodzić i biegać (pozostając w miejscu w prawdziwym świecie) oraz skafandry / rękawice imitujące bodźce dotykowe (tzw. haptyczne skafandry).

• AR (Augmented Reality) - rozszerzona rzeczywistość jak sama nazwa wskazuje jedynie rozszerza nasz odbiór rzeczywistości. Jeśli na skali sztucznej rzeczywistości umieścimy RR w punkcie 0% i VR w punkcie 100%, to AR będzie stanowiło wszystko co znajduje się pomiędzy nimi. Korzystając z AR nadal widzimy prawdziwy świat, ale jest on w różnym stopniu zmodyfikowany przez elementy wytworzone komputerowo. Jednym z najprostszych przykładów może być wyświetlanie wskazania prędkościomierza w polu widzenia w trakcie jazdy samochodem, a bardziej skomplikowanym będzie "wyczarowanie" sobie na środku pokoju najnowszego modelu Jaguara, który można obejrzeć z każdej strony i zajrzeć do środka. Jeśli chodzi o sprzęt to do niedawna najlepszej jakości AR doświadczało się przez noszenie specjalnych okularów. W 2017 roku firma Apple wypuściła oprogramowanie pozwalające na dobrej jakości efekty na iPhonach i iPadach, a rok później podobne trafiło na platformy z Androidem.

• MR (Mixed Reality) - rzeczywistość mieszana to branżowe określenie, które obejmuje zarówno AR jak i VR. Można w skrócie powiedzieć, że na podanym powyżej przykładzie ze skalą w procentach do MR będzie należało wszystko od 1% do 100% (0% jest zarezerwowane dla RR). Nazwa ta może być szczególnie kojarzona z Windows Mixed Reality - platformą dodaną do systemu Windows 10 w aktualizacji jesienią 2017 roku. Platforma ta zapewnia kompatybilność systemu ze grupą sprzętów VR i AR, takich jak Microsoftowe okulary Holo Lens oraz hełmy VR przygotowane specjalnie według specyfikacji Microsoftu przez firmy takie jak Samsung, Asus czy Acer.

• XR (Extended Reality) - rozszerzona rzeczywistość to jak w przypadku MR określenie, które zawiera w sobie ogół rodzajów sztucznej rzeczywistości. Litera X w skrócie jest tu traktowana jak zmienna x, za którą można wstawić inną literkę. 

• DR (Diminished Reality) - umniejszona rzeczywistość to odmiana AR, w której zamiast dodawać komputerowo wygenerowany element (na przykład mebel w pokoju) robimy rzecz dokładnie odwrotną - usuwamy jakiś przedmiot rzeczywisty. W tym celu należy rozpoznać kształt (kontury) przedmiotu do usunięcia i wypełnić dziurę po nim pikselami jak najlepiej imitującymi tło (coś jak kamuflaż Predatora). Sprawa wcale nie jest trywialna i do osiągnięcia dobrego efektu wymagane zastosowanie albo dodatkowego sprzętu do "podglądania" tła albo zasobożernych algorytmów ekstrapolacji opartych na AI.

Jak widać powyżej na sztuczną rzeczywistość można patrzeć pod różnym kątem w zależności od efektu jaki chcemy osiągnąć. Intensywny w ostatnim czasie rozwój dwuliterowych technologii z literkami "R" w nazwie sprawia, że można się w nich pogubić. Mam nadzieje, że ten słownik pomoże połapać się w gąszczu zagadnień, które już teraz stają się częścią naszej rzeczywistości.